اقتصادی: طلای سرخ ایران را به یغما داده اند

دستهای ناسالم طلای سرخ ایران را به یغما داده اند خبرگزاری پیک آزادی: زعفران محصول منحصر به فرد و صادراتی ایران امروز گرفتار دست های ناسالم در سیستم تجاری خود شده و نوسان غیر منطقی قیمت در داخل و خارج کشور را نیز در پی داشته است. به گزارش خبرنگار پیک آزادی: ایران با تولید سالانه 170 تن زعفران خشک، حدود 90 درصد تولید جهانی این محصول را در اختیار گرفته، در حالیکه پس از کشورمان، اسپانیا با دارا بودن سهم تولید 12 درصدی این محصول در دنیا، مقام دوم را پس از ایران به خود اختصاص داده است و البته 15 تن دیگر نیز توسط سایر کشورها تولید می شود. هر چند جایگاه ایران در تجارت جهانی زعفران که با ارزش افزوده فراوانی مواجه است، چندان رضایت بخش نیست، اما امکان توسعه و در دست گرفتن بازار جهانی این محصول نیز امری دور از ذهن نیست. اما نکته قابل تأمل این است که اسپانیا با کسب رتبه دوم در دنیا مبنی بر تولید این محصول، دومین وارد کننده از ایران نیز به شمار می رود. این کشور به دلیل نزدیکی به بازار مصرف و ارتباط تجاری با سایر کشورها، قدرتمندترین تاجر زعفران در جهان است، به طوری که بیش از 80 درصد زغفران صادراتی ایران وارد اسپانیا شده و پس از بسته بندی مجدد با قیمت اروپایی وارد کشورهای مختلف دنیا می شود. بنابراین یکی از ضعف های کشور را شاید بتوان بسته بندی نامتناسب با نیاز مشتری عنوان کرد که به دلیل عدم وجود سیستم های بسته بندی، صادرات فله ای زعفران را برای کشور رقم زده، در حالیکه ایران با دارا بودن پتانسیل های فراوان در زمینه این محصول در شرایطی غیر رقابتی شده، از سوی دیگر به اعتقاد برخی کارشناسان، برداشت سنتی و غیر علمی نیز عرضه این محصول در بازارهای جهانی را به خطر انداخته است. با وجود تولید بیش از 80 درصد زعفران در کشورمان، تعیین قیمت این محصول توسط واسطه های جهانی یکی دیگر از مشکلات است که شاید نمود بیشتر آن را بتوان در اواخر سال اخیر و سال جاری دنبال کرد. وجود بازار سنتی به همراه سازوکارهای موجود، تعیین قیمت را از دست صادرکنندگان ایرانی ربوده که در کنار آن، صادر کنندگان زعفران در بازار خرید و فروش این محصول و در نتیجه ایجاد رقابت ناسالم و ارائه قیمت های غیر واقعی قرار گرفته اند که این امر، موجب کاهش قیمت و کیفیت زعفران و افزایش مشکلات موجود در بازارهای جهانی شده است. بر اساس آمار، قیمت زعفران در دهه 50 رشد صعودی خود را با شتاب آغاز کرد و طی یک دهه از مرز چند برابر گذشت. این روند در بعد از انقلاب به گونه ای دیگر قیمت زعفران را افزایش داد و آن معامله ارزش برابری ريال با دلار است که قبل از آن ثابت نگه داشته شده بود. از آنجا که نوسانات ارز طی دهه 60 تا 80 فوق العاده زیاد بوده و بازار سنتی نیز بر اساس رابطه عرضه و تقاضا قیمت را تعیین می کرد، این روند برای عموم دست اندرکاران داخلی مطلوب بوده و خریداران خارجی نیز افزایش در قیمت صادراتی آن را احساس نمی کردند. قیمت زعفران در طی این مدت هر چند غیر منطقی تعیین می شد، اما در سیر رقابت و مستمر جریان داشت. از سال 80 با راه اندازی بورس غیر رسمی زعفران در مشهد که پشتیبانی وزارت جهاد و مسؤلان استان خراسان صورت گرفت، برای اولین بار موضوع کشف قیمت بر اساس مشخصات زعفران آزمایش شده و با استاندارد ایران نظیر قدرت رنگدهی، رطوبت و جرم خارجی مورد توجه قرار گرفت و در بازار نیز که عمدتاً قیمت گذاری بر اساس چند معیار نظیر سرگل، پوشال و دسته تعیین می شد، به سمت دقیق تر شدن پیش رفت تا جایی که قیمت زعفران 20 درصد تا 30 درصد پیشرفت کرد. اما روند صعودی قیمت زعفران در سال اخیر و اوایل سال جاری همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد. به نحوی که برخی کارشناسان در پی این افزایش قیمت، رکود را برای این محصول پیش بینی می کنند. ضمن اینکه به دلیل تولید مدرن و دقیق این محصول از سوی کشورهای رقیب ایران نظیر چین و اسپانیا، اگر چه ارتقاء قیمت برخی از تولید کنندگان و صادر کنندگان را خوشحال کرده اما قطعاً باعث از دست رفتن بخش عمده ای از بازار صادراتی این محصول توسط ایران می شود. به گفته برخی از دست اندرکاران، چندی پیش حجم بالایی از پیاز زعفران از کشور به صورت قاچاق به افغانستان راهی شده بود که با پیگیری های مجدانه به کشور بازگردانده شد، بنابراین افزایش غیر معقول قیمت نیز دلیلی برای قاچاق و در نتیجه از دست رفتن بازارهای کشور به شمار می آید. محمد رضا اسکندری وزیر جهاد کشاورزی نیز برای تعادل قیمت زعفران در بازار راهکاری را پیشنهاد می دهد و می گوید: باید تشکل های واقعی بخش خصوصی در زمینه خرید توافقی زعفران اقدام کنند. علی شریعتی مقدم مدیر عامل صندوق توسعه صادرات زعفران طی ماههای ابتدایی سال جاری احتکار زعفران، عرضه زعفران تقلبی در بازار و صادرات فله ای این محصول را از مهمترین دلایل افزایش چشمگیر قیمت زعفران در طول یکسال گذشته ذکر می کند.